Çeşitlilik içeren sürdürülebilir tarım: Permakültür

Tarım için oldukça önemli bir terim olan permakültür, “permanent agriculture”dan türetilmiş bir kelime olarak sürdürülebilir tarım anlamına gelmektedir. Permakültür, doğa için en verimli ve en üretken olan ekosistemlerin bilinçli tasarımı ve bakımıyla sürdürülebilirliği sağlamayı hedeflemektedir. Permakültür tasarımı, sadece bölgenin toprak yapısının değil, aynı zamanda insanlar dahil tüm ekosistemin ihtiyaçlarının gözetildiği, enerji, barınak ve gıda gibi tüm bileşenlerinin bir bütün olarak değerlendirilip, sürdürülebilirliğin sağlandığı en optimal düzen tasarımı olarak tanımlanabilir.

Permakültürün kurucusu olarak tanımlanan Bill Mollison, çocukluğu boyunca doğayla iç içe olması nedeniyle zaman içerisinde balıkların, yosunların, ormanların azalmasını gözlemlemesi sonucu, bu kötüye giden doğal sistemleri nasıl iyileştireceğini düşünerek permakültür akımına öncü olmuştur. Mollison permakültürün etik değerlerini şöyle belirtir: Yeryüzüne özen gösterme, insanlara özen gösterme ve nüfus ve tüketime sınır getirme.

Peki, permakültür nasıl uygulanır?

Öncelikle permakültürün bir tasarım bilimi olduğunu ve bölgeye, arazinin toprağına, bulunduğu iklim koşullarına, arazinin topoğrafik yapısına vb göre, bütünsel bir yaklaşımla tasarımın uygulandığını bilmek gerekiyor. 

Toprağın iyileştirilmesi aşamasında, permakültür tasarım biliminin de kullandığı araçlardan biri olan kompostun, toprağın organik yapısını zenginleştirerek toprağı onaran en etkin ve bilinen yöntemlerden biri olduğunu söyleyebiliriz. Birçok farklı uygulama yöntemi bulunan kompostun yapımında, permakültürün de temelini oluşturan "sürdürülebilirliğin" bir parçası geri dönüşüm, bu noktada çok önem kazanıyor. Kompost; yediğimiz yemekten içtiğimiz sıvılara kadar bitkisel ve hayvansal atıkların, nemli ortamda organik gübreye dönüşmesini sağlayan, toprağın onarıcı yapı taşlarındandır.

Diğer önemli nokta ise, toprak ve ortama göre gerekli bahçe düzenlemeleri yapılması ve ekilecek-dikilecek bitkiler. Permakültürün en temel prensibi, tek tipe dayalı bitkiler yerine biyolojik çeşitliliği sağlayacak çeşitli bitkilerin toprağa ekilmesi olarak ön plana çıkıyor. Çeşitliliği verimli şekilde sağlamak için dikkat edilmesi gereken unsur ise, bahçeyi kuşaklara bölmek. Kuşaklama, bir arada iyi yetişme özelliği olan bitkileri birbirine yakın dikerken, birbirine zarar veren bitkileri birbirine uzak şekilde dikmeyi sağlıyor. Böylece daha sağlıklı ve verimli bir bahçe hedeflenmiş oluyor.

Permakültürün sadece en iyi meyveyi ya da sebzeyi nasıl yetiştiririm gibi klasik tarım zihniyetinin ötesinde, doğa-çevre, insan-bitki-hayvan, iklim, canlı-cansız tüm çevre için çeşitliliği ve sürdürülebilirliği içeren bir tarım anlayışı çerçevesinde gerçekleştiğini benimsemek gerekiyor. Permakültür, doğa ve dünyamızın geleceği için önemli bir kavram. Bu konuda daha detaylı bilgiler edinmek ve kurslara katılmak isteyenler Türkiye Permakültür Araştırma Enstitüsü'ne başvurabilirler.

Sağlıkla kalın.

05.07.2017