Aflatoksin nedir ve sağlığa etkileri

Aflatoksin, gıdalarda oluşabilen küflerin oluşturabildiği zararlı kimyasal maddelerden biridir.

Gıdalarda, tahıllarda, yemlerde ve neredeyse tüm kuru yiyeceklerde, rutubetin artmasına ve sıcaklığa bağlı olarak mantarlar seri bir şekilde üreyerek “mikotoksin” adı verilen ve zararlı bir toksin olan küf zehrini üretirler. Bu toksinler arasında en önemlisi aflatoksindir. Aflatoksin en çok, yer fıstığı, fındık, ceviz, mısır, pamuk tohumu, hindistan cevizi gibi yağlı kuruyemiş ve tohumlarda, ayrıca buğday, pirinç, soya, incir, baharat, süt, peynir, biber, incir gibi gıdalarda bulunur. Aflatoksin süt ve süt ürünlerinde M1 ve M2 formlarında bulunur. Belirtilen diğer gıdalarda ise B1, B2, G1, G2 olarak bulunur. Aflatoksinler gözle tespit edilemezler. Sadece laboratuvarlarda analiz edilerek gıdaların aflatoksin içerip içermediği tespit edilebilmektedir. Bu nedenle özellikle belirtilen gıdalar alışveriş sırasında titizlikle seçilmelidirler.

Aflatoksinler genel olarak karaciğere zarar verirler. Aflatoksin B1 ise mikotoksinler içerisinde kanser yapma olasılığı en yüksek olanıdır. Bu mikotoksinler doğrudan hastalık yapabildikleri gibi başka hastalıkların ortaya çıkmasında da etken olabilirler. Ülkemizde karaciğer kanserinin en önemli nedeninin aflatoksin olduğu düşünülmektedir ve en fazla bulunduğu gıdaların fındık ve fıstık olduğu unutulmamalıdır. Bu yüzden bu kuruyemişler tüketilirken güvenilir üreticiler tercih edilmelidirler.

Aflatoksinin etkisini en aza indirebilmek için bazı önlemler alınabilir. Bunlardan en önemlisi gıdaların rutubetsiz, kuru yerlerde saklanmalarıdır. Ürün yaş ise tamamen kurutulmalıdır. Ayrıca pul biber en az fındık kadar aflatoksin içeren bir baharat çeşididir. Bu yüzden pul biber açıkta, baharatlıklarda bırakılmamalı, buzdolabında saklanmalıdır. Buzdolabında saklanan pul biberin içerisinde aflatoksin üreyemez. Buzdolabı sıcaklığı toksin üremesi için uygun değildir, bu yüzden  toksinler sabit kalır. Aflatoksinin gıdalardan yıkama yoluyla temizlenmesi mümkün değildir. Bu nedenle aflatoksin içeren riskli gıdalar tüketilirken küflü, rengi değişmiş veya  normal olmayan bir şekilde görünen ürünler bekletilmeden atılmalı ve yenileri alınmalıdır. Ayrıca aflatoksin içerdiği belirtilen gıdaların sürekli küf ürettikleri unutulmamalıdır, bu sebeple uzun süre saklanmaları birçok hastalık riskinin artmasına neden olabilir. Karaciğer kanserine ek olarak aflatoksin kalınbağırsak kanserine, mide kanserine ve akciğer kanserine de neden olabilir.

Sağlıkla kalın…

06.03.2018